ΟΤΑΝ Η ΦΥΣΗ ΜΠΑΙΝΕΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ / ΕΠΙΛΕΓΟΝΤΑΣ ΤΑ ΣΩΣΤΑ ΦΥΤΑ

Η σχολική αυλή δεν είναι απλώς ένας χώρος για διάλειμμα. Είναι ένας μικρός υπαίθριος κόσμος όπου τα παιδιά μπορούν να παίξουν, να κινηθούν, να παρατηρήσουν τη φύση και να έρθουν καθημερινά σε επαφή με τα φυτά.

Η σωστή επιλογή της βλάστησης είναι επομένως πολύ σημαντική. Ένα όμορφο φυτό δεν είναι απαραίτητα και κατάλληλο για έναν χώρο όπου παίζουν παιδιά. Τοξικά μέρη, αγκάθια, αιχμηρά φύλλα ή ερεθιστικοί χυμοί μπορούν να δημιουργήσουν κινδύνους, ιδιαίτερα σε μικρότερες ηλικίες.
Ο σχεδιασμός μιας σχολικής αυλής χρειάζεται να συνδυάζει ασφάλεια, ανθεκτικότητα, αισθητική και εκπαιδευτική αξία.
Γιατί ο ιδανικός σχολικός κήπος δεν είναι μόνο όμορφος· είναι ένας χώρος που προσκαλεί τα παιδιά να τον εξερευνήσουν με ασφάλεια.


ΠΟΙΑ ΦΥΤΑ ΚΑΛΟ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΟΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΑΥΛΕΣ;

 

Δεν σημαίνει ότι κάθε φυτό που παρουσιάζει κάποια τοξικότητα πρέπει να απομακρύνεται από κάθε χώρο. Σε μια σχολική αυλή όμως, όπου τα παιδιά κινούνται ελεύθερα, αγγίζουν φυτά και ενδέχεται να βάλουν τα χέρια τους στο στόμα, η πρόληψη είναι ιδιαίτερα σημαντική.

 

1. ΠΙΚΡΟΔΑΦΝΗ – NERIUM OLEANDER

Η πικροδάφνη είναι ένα εξαιρετικά ανθεκτικό και δημοφιλές φυτό στην Ελλάδα, με μεγάλη αντοχή στην ξηρασία και εντυπωσιακή ανθοφορία.
Ωστόσο, όλα τα μέρη του φυτού είναι τοξικά σε περίπτωση κατάποσης. Για τον λόγο αυτό, παρά την ανθεκτικότητά της, δεν αποτελεί την πρώτη επιλογή για σημεία μιας σχολικής αυλής στα οποία τα παιδιά έρχονται εύκολα σε άμεση επαφή με τη βλάστηση.

2. ΡΙΚΙΝΟΣ – RICINUS COMMUNIS

Ο ρίκινος είναι ένα εντυπωσιακό φυτό με μεγάλα φύλλα και ιδιαίτερα διακοσμητική εμφάνιση. Οι σπόροι του όμως περιέχουν ρικίνη, μια ιδιαίτερα τοξική ουσία.
Σε έναν χώρο όπου παίζουν παιδιά, τα φυτά με τόσο σοβαρό κίνδυνο σε περίπτωση κατάποσης είναι προτιμότερο να αποφεύγονται.

3. DATURA – ΔΑΤΟΥΡΑ

Οι Datura είναι εντυπωσιακά φυτά με μεγάλα άνθη, αλλά όλα τα μέρη τους είναι τοξικά, ενώ ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στους σπόρους.
Η παρουσία τους σε σχολικό περιβάλλον δεν προσφέρει κάποιο πλεονέκτημα που να δικαιολογεί τον κίνδυνο, επομένως υπάρχουν πολύ ασφαλέστερες επιλογές για ανθοφόρες φυτεύσεις.

4. BRUGMANSIA

Η Brugmansia, γνωστή για τα μεγάλα κρεμαστά άνθη της, ανήκει στα φυτά που περιέχουν ισχυρές τοξικές ουσίες.
Παρότι είναι εντυπωσιακή ως καλλωπιστικό φυτό, δεν είναι κατάλληλη επιλογή για σημεία σχολικών αυλών όπου υπάρχει άμεση πρόσβαση των παιδιών.

5. ΕΥΦΟΡΒΙΕΣ – EUPHORBIA

Οι ευφόρβιες περιλαμβάνουν πολλά διαφορετικά είδη και χρησιμοποιούνται ευρέως στην κηποτεχνία.
Ο γαλακτώδης χυμός αρκετών ειδών μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό στο δέρμα και ιδιαίτερα στα μάτια. Επομένως, σε χώρους όπου τα παιδιά αγγίζουν συχνά τη βλάστηση, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην επιλογή των ειδών και στη θέση φύτευσής τους.

6. ΛΑΝΤΑΝΑ – LANTANA CAMARA

Η λαντάνα είναι ένα εξαιρετικά ανθεκτικό φυτό και χρησιμοποιείται συχνά σε δημόσιες και ιδιωτικές φυτεύσεις.
Οι άγουροι καρποί της όμως είναι τοξικοί σε περίπτωση κατάποσης. Σε σχολικό περιβάλλον, όπου τα παιδιά μπορεί να προσελκυστούν από τους μικρούς καρπούς, χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση πριν από τη φύτευση.



ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ Η ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ

Όταν σχεδιάζουμε έναν σχολικό κήπο, δεν πρέπει να εξετάζουμε μόνο το αν ένα φυτό είναι τοξικό.
Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που μπορεί να κάνουν ένα φυτό ακατάλληλο για έναν χώρο παιχνιδιού.

ΑΓΚΑΘΙΑ ΚΑΙ ΑΙΧΜΗΡΑ ΦΥΛΛΑ

Κάκτοι, αγάβες, ορισμένες γιούκες και άλλα φυτά με σκληρά, αιχμηρά φύλλα μπορεί να προκαλέσουν τραυματισμούς.
Ακόμη και αν ένα φυτό δεν είναι τοξικό, δεν είναι καλή επιλογή δίπλα σε διαδρομές, χώρους παιχνιδιού, καθιστικά ή σημεία όπου τα παιδιά τρέχουν.

ΑΓΚΑΘΩΤΑ ΦΥΤΑ

Οι τριανταφυλλιές και άλλα αγκαθωτά φυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε έναν κήπο, αλλά όχι σε σημεία όπου τα παιδιά έχουν εύκολη και ανεξέλεγκτη πρόσβαση.
Η θέση του φυτού είναι εξίσου σημαντική με το ίδιο το φυτό.

ΕΡΕΘΙΣΤΙΚΟΙ ΧΥΜΟΙ

Ορισμένα φυτά μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό όταν ο χυμός τους έρθει σε επαφή με το δέρμα ή τα μάτια.
Σε μια σχολική αυλή προτιμάμε φυτά που δεν δημιουργούν τέτοιου είδους προβλήματα όταν τα παιδιά τα αγγίζουν.

ΚΑΡΠΟΙ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΠΟΘΟΥΝ

Οι καρποί είναι ιδιαίτερα ελκυστικοί για τα παιδιά. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να γνωρίζουμε πολύ καλά τι φυτεύουμε και αν οι καρποί του είναι ασφαλείς.
Δεν πρέπει ποτέ να θεωρούμε ότι ένας όμορφος ή πολύχρωμος καρπός είναι και βρώσιμος.



ΤΙ ΝΑ ΕΠΙΛΕΞΟΥΜΕ ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΑΥΤΑ;

Η καλή είδηση είναι ότι υπάρχουν πολλές όμορφες, ανθεκτικές και εκπαιδευτικά ενδιαφέρουσες επιλογές για μια σχολική αυλή.

ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ

Το δεντρολίβανο, η λεβάντα, το θυμάρι και άλλα κατάλληλα αρωματικά φυτά μπορούν να δημιουργήσουν έναν μικρό αισθητηριακό κήπο.
Τα παιδιά μπορούν να παρατηρούν τα φύλλα, να μυρίζουν τα αρώματα και να γνωρίζουν φυτά που χρησιμοποιούνται στην καθημερινή ζωή.

🌼 ΕΠΟΧΙΑΚΑ ΚΑΙ ΑΝΘΟΦΟΡΑ

Με σωστή επιλογή ειδών μπορούν να δημιουργηθούν σημεία με χρώμα σε διαφορετικές εποχές του χρόνου.
Έτσι, ο κήπος γίνεται ένα ζωντανό ημερολόγιο των εποχών: τα παιδιά παρατηρούν πότε ανθίζει κάθε φυτό, πότε εμφανίζονται νέοι βλαστοί και πώς αλλάζει η αυλή μέσα στη χρονιά.

🌳 ΔΕΝΤΡΑ ΓΙΑ ΣΚΙΑ

Η σκιά είναι απαραίτητη σε μια σχολική αυλή, ιδιαίτερα στο ελληνικό κλίμα.
Η επιλογή των δέντρων πρέπει να γίνεται με βάση όχι μόνο την αισθητική αλλά και το μέγεθος που θα αποκτήσουν, τη θέση τους, το ριζικό τους σύστημα, τη σκιά που προσφέρουν και τη συμπεριφορά τους μέσα στον χώρο.

🦋 ΦΥΤΑ ΓΙΑ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΤΕΣ

Ένας σχολικός κήπος μπορεί να γίνει και ένα μικρό εργαστήριο βιοποικιλότητας.
Κατάλληλα φυτά που προσελκύουν πεταλούδες και άλλους επικονιαστές μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να κατανοήσουν τον κύκλο ζωής των φυτών και τη σημασία των εντόμων στο οικοσύστημα.

Ο ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΗΠΟΣ ΩΣ ΥΠΑΙΘΡΙΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

Η ασφάλεια δεν σημαίνει ότι η σχολική αυλή πρέπει να είναι άχρωμη ή αποστειρωμένη.
Αντίθετα, ένας σωστά σχεδιασμένος σχολικός κήπος μπορεί να είναι γεμάτος ζωή.
Ένας μικρός λαχανόκηπος, ένα παρτέρι με αρωματικά, ένα σημείο για πεταλούδες, ένα δέντρο που προσφέρει σκιά και μερικές εποχιακές φυτεύσεις μπορούν να μετατρέψουν την αυλή σε έναν χώρο μάθησης.
Τα παιδιά μπορούν να φυτεύουν, να ποτίζουν, να παρατηρούν, να καταγράφουν την ανάπτυξη των φυτών και να μαθαίνουν μέσα από την άμεση επαφή με τη φύση.

7 ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΣΦΑΛΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΦΥΤΕΥΣΗ

1. Επιλέγουμε φυτά κατάλληλα για παιδιά.
Αποφεύγουμε είδη με σημαντική τοξικότητα ή χαρακτηριστικά που μπορούν εύκολα να προκαλέσουν τραυματισμό.
2. Δεν φυτεύουμε αγκαθωτά ή αιχμηρά φυτά δίπλα σε χώρους παιχνιδιού.
3. Ελέγχουμε τους καρπούς.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε φυτά με ελκυστικούς αλλά μη βρώσιμους ή τοξικούς καρπούς.
4. Προσέχουμε τους ερεθιστικούς χυμούς.
5. Δημιουργούμε καθαρές διαδρομές.
Η βλάστηση δεν πρέπει να εμποδίζει την ασφαλή κίνηση των παιδιών.
6. Επιλέγουμε ανθεκτικά φυτά.
Μια σχολική αυλή χρειάζεται φυτά που μπορούν να ανταποκριθούν στις τοπικές κλιματικές συνθήκες και στη συχνή χρήση του χώρου.
7. Σχεδιάζουμε με βάση την ηλικία των παιδιών.
Άλλες ανάγκες έχει ένας παιδικός σταθμός και άλλες ένα δημοτικό ή ένα γυμνάσιο.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η σχολική αυλή μπορεί να γίνει ένας από τους πιο όμορφους και ουσιαστικούς χώρους ενός σχολείου. Ένας χώρος όπου το πράσινο δεν χρησιμοποιείται απλώς για να ομορφύνει το περιβάλλον, αλλά για να δημιουργήσει ευκαιρίες για παιχνίδι, παρατήρηση, εξερεύνηση και μάθηση.
Η επιλογή των φυτών είναι το πρώτο βήμα.
Δεν χρειάζεται να φοβόμαστε τη φύση ούτε να αποκλείσουμε κάθε φυτό που παρουσιάζει κάποιον κίνδυνο. Χρειάζεται όμως σωστός σχεδιασμός, γνώση των χαρακτηριστικών κάθε είδους και επιλογή της κατάλληλης θέσης φύτευσης.
Γιατί μια καλή σχολική αυλή δεν είναι μόνο πράσινη.
Είναι ασφαλής, λειτουργική, εκπαιδευτική και γεμάτη ζωή.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

Η καταλληλότητα ενός φυτού εξαρτάται από το είδος, την ποικιλία, την ηλικία των παιδιών και τη θέση φύτευσης. Πριν από μια νέα φύτευση σε σχολικό χώρο, είναι σημαντικό να γίνεται αξιολόγηση από τον υπεύθυνο σχεδιασμού/γεωπόνο ή αρχιτέκτονα τοπίου και να λαμβάνονται υπόψη οι ισχύουσες προδιαγραφές ασφάλειας.