ΣΗΨΗ ΤΗΣ ΑΚΡΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΟΥΣ ΣΤΙΣ ΝΤΟΜΑΤΕΣ: ΠΟΙΕΣ ΚΡΑΤΑΜΕ, ΠΟΙΕΣ ΠΕΤΑΜΕ ΚΑΙ ΠΩΣ ΣΩΖΟΥΜΕ ΤΗ ΣΟΔΕΙΑ

Αν έχετε καλλιεργήσει ντομάτες, πιθανότατα έχετε συναντήσει το χαρακτηριστικό καφέ ή μαύρο σημάδι στο κάτω μέρος του καρπού. Στην αρχή μοιάζει με ασθένεια που εξαπλώνεται από φυτό σε φυτό, όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η σήψη της άκρης του άνθους (blossom end rot) δεν προκαλείται από μύκητα ή βακτήριο, αλλά αποτελεί φυσιολογική διαταραχή που συνδέεται με την ανεπαρκή μεταφορά ασβεστίου στον αναπτυσσόμενο καρπό.
Το πρόβλημα εμφανίζεται συχνά όταν η υγρασία του εδάφους μεταβάλλεται απότομα – από πολύ υγρό σε πολύ ξηρό και αντίστροφα. Το ασβέστιο μετακινείται μέσα στο φυτό μαζί με το νερό και, όταν η πρόσληψη και η μεταφορά του διαταράσσονται, η περιοχή του καρπού που βρίσκεται μακρύτερα από το σημείο σύνδεσής του με το φυτό είναι συχνά η πρώτη που παρουσιάζει συμπτώματα.

Το σημαντικό, όμως, είναι ότι δεν χρειάζεται να απορρίψουμε ολόκληρη τη συγκομιδή. Κάποιοι καρποί μπορούν να σωθούν, ενώ άλλοι είναι προτιμότερο να αφαιρεθούν από το φυτό. Παράλληλα, με σωστό πότισμα και σταθερή υγρασία του εδάφους μπορούμε να προστατεύσουμε τους νέους καρπούς που θα σχηματιστούν.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΗΨΗ ΤΗΣ ΑΚΡΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΟΥΣ;

Η σήψη της άκρης του άνθους δεν είναι ασθένεια. Πρόκειται για μια διαταραχή που σχετίζεται με την ανεπαρκή παροχή ασβεστίου στους καρπούς κατά τη διάρκεια της ανάπτυξής τους.
Το ασβέστιο είναι απαραίτητο για τη δημιουργία και τη σταθερότητα των κυτταρικών τοιχωμάτων. Μετακινείται από τις ρίζες προς το υπέργειο τμήμα του φυτού μέσω του ξύλου, ακολουθώντας τη ροή του νερού. Όταν το πότισμα είναι ακανόνιστο και η υγρασία του εδάφους παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις, η μεταφορά αυτή μπορεί να διαταραχθεί.

Το αποτέλεσμα είναι η εμφάνιση μιας μικρής, υδατώδους ή ανοιχτόχρωμης περιοχής στο κάτω μέρος του καρπού, η οποία σταδιακά γίνεται καφέ ή μαύρη. Ο ιστός βυθίζεται, ξηραίνεται και αποκτά χαρακτηριστική, δερματώδη υφή.
Παρόμοια συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν και σε πιπεριές και κολοκυθιές, γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι δεν πρόκειται για μεταδοτική ασθένεια.

Χρειάζεται να προσθέσουμε ασβέστιο;

Όχι απαραίτητα. Στα περισσότερα εδάφη υπάρχει ήδη επαρκής ποσότητα ασβεστίου. Το πρόβλημα συχνά δεν είναι η έλλειψη ασβεστίου στο έδαφος, αλλά το γεγονός ότι το φυτό δεν μπορεί να το μεταφέρει αποτελεσματικά στον καρπό.

Για τον ίδιο λόγο, οι διαφυλλικοί ψεκασμοί ασβεστίου δεν αποτελούν αποτελεσματική λύση για έναν ήδη προσβεβλημένο καρπό. Το ασβέστιο που βρίσκεται στα φύλλα δεν μετακινείται εύκολα προς τον καρπό.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και με το Epsom salt (θειικό μαγνήσιο). Δεν περιέχει ασβέστιο και επομένως δεν αντιμετωπίζει τη σήψη της άκρης του άνθους. Η υπερβολική προσθήκη μαγνησίου μπορεί μάλιστα να ανταγωνιστεί την πρόσληψη άλλων στοιχείων από τις ρίζες.

Η βασική προτεραιότητα είναι η σταθερή υγρασία του εδάφους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη για συμπλήρωμα ασβεστίου και το έδαφος το επιτρέπει, μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατάλληλο λίπασμα ασβεστίου, όπως νιτρικό ασβέστιο, σύμφωνα με τις οδηγίες της ετικέτας.

ΠΟΙΕΣ ΝΤΟΜΑΤΕΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΤΑΞΟΥΜΕ;

Δεν αξίζει να παραμείνουν στο φυτό όλες οι προσβεβλημένες ντομάτες.
Αν ένας πράσινος καρπός έχει μεγάλη, βαθιά και μαύρη ή καφέ περιοχή που καλύπτει σημαντικό μέρος της κάτω πλευράς του, είναι προτιμότερο να αφαιρεθεί. Ο κατεστραμμένος ιστός δεν πρόκειται να αποκατασταθεί ούτε να γίνει ξανά υγιής καθώς ο καρπός ωριμάζει.
Αφαιρέστε τον καρπό προσεκτικά από το φυτό, χρησιμοποιώντας καθαρό ψαλίδι ή στρίβοντάς τον απαλά από το σημείο σύνδεσης.

Οι προσβεβλημένοι καρποί μπορούν να οδηγηθούν στον κομποστοποιητή, καθώς η σήψη της άκρης του άνθους δεν είναι μεταδοτική ασθένεια. Αν όμως ο καρπός έχει ήδη μαλακώσει πολύ και έχει αναπτυχθεί δευτερογενής μούχλα, είναι προτιμότερο να μην τον χρησιμοποιήσετε για κατανάλωση.

ΠΟΙΕΣ ΝΤΟΜΑΤΕΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΣΩΣΟΥΜΕ;

Η εικόνα είναι διαφορετική όταν η ντομάτα έχει αρχίσει να αποκτά το χρώμα της και παρουσιάζει μόνο μια μικρή, ξηρή περιοχή στο κάτω μέρος.
Η σήψη της άκρης του άνθους δεν εξαπλώνεται από μόνη της προς το πάνω μέρος του καρπού. Επομένως, εφόσον το υπόλοιπο τμήμα της ντομάτας είναι υγιές, μπορούμε να τη συγκομίσουμε και να την αξιοποιήσουμε.

Μάλιστα, είναι προτιμότερο να την κόψουμε λίγο νωρίτερα και να την αφήσουμε να ολοκληρώσει την ωρίμανσή της σε εσωτερικό χώρο, σε θερμοκρασία δωματίου και μακριά από το άμεσο ηλιακό φως. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζουμε τον χρόνο που παραμένει ο προσβεβλημένος ιστός πάνω στο φυτό.
Πριν από την κατανάλωση, αφαιρούμε γενναιόδωρα την κατεστραμμένη περιοχή, κόβοντας περίπου 2,5 εκατοστά πέρα από το ορατό όριο της βλάβης. Το υπόλοιπο υγιές τμήμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί κανονικά στη μαγειρική ή να καταψυχθεί.
Για την κονσερβοποίηση, όμως, χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή. Οι ντομάτες με αλλοιώσεις δεν είναι η καλύτερη επιλογή για κονσερβοποίηση, επομένως προτιμήστε υγιείς και άθικτους καρπούς.

ΠΟΙΕΣ ΝΤΟΜΑΤΕΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΦΗΣΟΥΜΕ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΦΥΤΟ;

Οι ντομάτες που δεν παρουσιάζουν κανένα σημάδι σήψης δεν χρειάζεται να αφαιρεθούν. Παραμένουν πάνω στο φυτό και συνεχίζουν κανονικά την ανάπτυξή τους.




Από εδώ και πέρα, το σημαντικότερο μέτρο προστασίας είναι το σωστό και σταθερό πότισμα.
Στόχος είναι ένα βαθύ πότισμα που να υγραίνει ολόκληρη τη ζώνη των ριζών, χωρίς όμως να δημιουργούνται συνθήκες υπερβολικής υγρασίας. Σε γενικές γραμμές, περίπου 2,5 εκατοστά νερού την εβδομάδα αποτελούν έναν χρήσιμο οδηγό, όμως οι ανάγκες αυξάνονται σε περιόδους έντονης ζέστης.
Οι ντομάτες που καλλιεργούνται σε γλάστρες και δοχεία χρειάζονται συχνότερο έλεγχο, καθώς το υπόστρωμα στεγνώνει πολύ γρηγορότερα από το χώμα ενός παρτεριού.

ΤΟ MULCH ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΕΙ ?

Ένα στρώμα οργανικού υλικού εδαφοκάλυψης γύρω από τις ντομάτες μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στη διατήρηση πιο σταθερής υγρασίας.
Τοποθετήστε περίπου 5–8 εκατοστά mulch γύρω από τη ζώνη των ριζών, αφήνοντας λίγο ελεύθερο χώρο γύρω από τη βάση του φυτού. Η εδαφοκάλυψη περιορίζει την εξάτμιση του νερού και μειώνει τις απότομες μεταβολές της υγρασίας.
Αποφύγετε, επίσης, το έντονο σκάλισμα πολύ κοντά στα φυτά, καθώς μπορεί να τραυματίσει τις ρίζες και να περιορίσει την ικανότητά τους να απορροφούν νερό.

Το υπερβολικό άζωτο δεν αποτελεί λύση για το συγκεκριμένο πρόβλημα. Προτεραιότητα έχει να αποκατασταθεί ένα σταθερό περιβάλλον υγρασίας στη ριζόσφαιρα.

Η σήψη της άκρης του άνθους μπορεί να απογοητεύσει τον καλλιεργητή, όμως δεν σημαίνει ότι η σοδειά της ντομάτας χάθηκε. Το πρώτο βήμα είναι να ξεχωρίσουμε τους καρπούς που έχουν σοβαρή και εκτεταμένη ζημιά από εκείνους που παρουσιάζουν μόνο ένα μικρό, ξηρό σημάδι.
Οι πολύ προσβεβλημένοι καρποί αφαιρούνται, ενώ οι υγιείς ή ελαφρά προσβεβλημένες ντομάτες μπορούν να συγκομιστούν και να αξιοποιηθούν μετά την αφαίρεση της κατεστραμμένης περιοχής. Για τους νέους καρπούς, η καλύτερη «θεραπεία» δεν βρίσκεται σε ένα μαγικό σκεύασμα, αλλά στη συνέπεια στο πότισμα, στη σωστή διαχείριση της υγρασίας και στην προστασία του εδάφους με mulch.




Με άλλα λόγια, δεν χρειάζεται να σώσουμε κάθε προβληματική ντομάτα. Χρειάζεται να δημιουργήσουμε τις σωστές συνθήκες ώστε οι επόμενες ντομάτες να μεγαλώσουν υγιείς, χωρίς το χαρακτηριστικό μαύρο σημάδι στην άκρη τους.